Χανιά: +30 2821058711

Παλαιόχωρα: +30 2823043329

Email: info@chpc.gr

Το στρες σου προκαλεί πονοκέφαλο; Μη “μασάς”!

πονοκέφαλος - συμβουλές και αντιμετώπιση

Πως αντιμετωπίζεται ένας οξύς αθλητικός τραυματισμός;

Γράφουν οι Ζαχαρίας Σηφάκης & Μάριος Παπαχριστόπουλος

Πότε ένας πονοκέφαλος ή ένας πονόδοντος δεν αφορά το κεφάλι ή τα δόντια;

Έπειτα από μία μέρα γεμάτη άγχος αρκετοί άνθρωποι περιγράφουν πως υποφέρουν από πόνο που αντανακλά στο λαιμό και το κεφάλι τους, του οποίου έχει προηγηθεί μόνο μια επίμονη δυσκαμψία στο σαγόνι. Τον πόνο από την κροταφογναθική άρθρωση (ΚΑ) μπορεί εύκολα κάποιος να τον μπερδέψει με έναν κοινό πονοκέφαλο, κυρίως επειδή τα συμπτώματα είναι παρόμοια. Μερικές φορές μπορεί να είναι και η αιτία για επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στον οδοντίατρο, χωρίς όμως αποτέλεσμα καθώς ο πόνος, ακόμη και αν το αισθάνεται ο ασθενής κοντά και γύρω από τα δόντια του, προέρχεται από διαφορετική δομή. Υπάρχουν όμως μερικές βασικές διαφορές που διαχωρίζουν τον πόνο που σχετίζεται με την ΚΑ, από ένα κοινό πονοκέφαλο. Όταν τα συμπτώματα σχετίζονται με την ΚΑ τότε μιλάμε για διαταραχή της κροταφογναθικής άρθρωσης ή αλλιώς γνωστό και ως “κροταφογναθικό σύνδρομο” (ΚΣ).

Το ΚΣ είναι ένας ευρύς όρος που περιλαμβάνει διαταραχές της ΚΑ και των σχετικών ανατομικών δομών. Ένα ΚΣ μπορεί συχνά να είναι πολύ επώδυνο και να προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητα του ατόμου. Με τον έγκαιρο και ακριβή προσδιορισμό της αιτίας των συμπτωμάτων, είναι εφικτή ανακούφιση πριν η αίσθηση του πόνου γίνει αφόρητη. Ας δούμε όμως τι γνωρίζουμε για μια από τις αρθρώσεις που χρησιμοποιούμε περισσότερο στο σώμα μας.

Οι ΚΑ είναι σύνθετες δομές που αποτελούνται από δύο οστά, το κροταφικό οστό και τον κόνδυλο της γνάθου, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται ο δίαρθριος δίσκος και περιβάλλονται από τον αρθρικό θύλακα. Η ΚΑ αποτελείται κατά μεγάλο μέρος από ίνες όπως αυτές ενός συνηθισμένου συνδετικού ιστού. Αυτό δίνει την ιδιότητα της συνεχόμενης αναδιαμόρφωσης/προσαρμογής σε μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες αρθρώσεις του σώματος. Τραυματισμοί ή διαταραχές αυτών των δομών μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα πόνο στην περιοχή του προσώπου ή της γνάθου (σαγόνι). Ο πόνος της γνάθου μπορεί να εμφανιστεί στη μία ή και στις δυο πλευρές, ανάλογα με την αιτία, και μπορεί να συσχετίζεται με μυοπεριτονιακό πόνο και πονοκέφαλο.

Μία τυπική εικόνα ενός κροταφογναθικού συνδρόμου την συνθέτουν τα εξής δύο στοιχεία:

– Επανεμφανιζόμενο πόνο σε μία ή περισσότερες περιοχές του κεφαλιού και/ή του προσώπου.

– Ακτινογραφία, μαγνητική τομογραφία και/ή σπινθηρογράφημα οστών με ευρήματα που αποδεικνύουν διαταραχή της ΚΑ.

Επίσης σημαντικές κλινικές ενδείξεις ότι ο πόνος μπορεί να συσχετιστεί με ΚΣ είναι:

– Πόνος που πυροδοτείται με τις κινήσεις της γνάθου, όπως γέλιο, χασμουρητό και/ή το μάσημα σκληρών τροφών.

– Δυσκαμψία του σαγονιού με μειωμένο εύρος κίνησης ή ανομοιογενές άνοιγμα του στόματος.

– Θόρυβοι όπως “κλικ”, “ποπ” σε μία ή και τις δύο ΚΑ κατά τη διάρκεια των κινήσεων του στόματος.

– Ευερεθιστότητα των αρθρικών θυλάκων της μίας ή και των δύο ΚΑ.

Το ΚΣ μπορεί να εμφανιστεί πρωτογενώς από άμεσο τραυματισμό ή και δευτερογενώς από έμμεσο μηχανισμό κάκωσης. Ο άμεσος τραυματισμός συνήθως προκαλείται από χτύπημα ή πτώση στο πηγούνι ή στη γνάθο. Οι έμμεσοι μηχανισμοί κάκωσης της ΚΑ περιλαμβάνουν πολυάριθμες αιτίες. Οι πιο συχνές είναι ο τραυματισμός δίκην μαστιγίου (whiplash) λόγω τροχαίου ατυχήματος, παρατεταμένο μάσημα σκληρών τροφών, “τρίξιμο” των δοντιών (βρουξισμός), σφίξιμο της γνάθου, διαταραχές στην οδοντική σύγκλειση, απώλεια του οδοντικού ύψους λόγω φθοράς/απώλειας δοντιών, παρατεταμένη οδοντιατρική ή αναισθητική διαδικασία με ανοιχτό το στόμα κ.α.

Συχνές ενδοαρθρικές κροταφογναθικές διαταραχές είναι η φλεγμονή, οι διαταραχές στη μορφολογία των εσωτερικών δομών και ο εκφυλισμός της άρθρωσης. Αυτές οι περιπτώσεις συνήθως συσχετίζονται με κακή συναρμογή της κίνησης μεταξύ δίσκου και κονδύλου και μπορεί να παράγονται ήχοι στην άρθρωση κατά την κίνηση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε “κλείδωμα” (όταν ο κόνδυλος δεν μπορεί να κινηθεί πλέον πάνω στον δίσκο), όπου το στόμα δεν ανοίγει προκαλώντας έντονα συμπτώματα και περιορισμό σε καθημερινές δραστηριότητες όπως το μάσημα, το γέλιο ή το χασμουρητό. Η υπέρχρηση και καταπόνηση των μυών της γνάθου, όπως η υπερβολική μάσηση τσίχλας, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στην ΚΑ, με πόνο και δυσκαμψία. Η αρθρίτιδα μπορεί να εμφανιστεί στην ΚΑ ως αποτέλεσμα του εκφυλισμού που σχετίζεται με την ηλικία (συνήθως παρατηρείται σε άτομα άνω των 50 ετών) ή δευτερογενώς μετά από τραυματισμό και σε νεότερες ηλικίες. Στην αρθρίτιδα υπάρχει αισθητό “τρίξιμο” (τριγμός) στις κινήσεις της άρθρωσης και οι αλλοιώσεις είναι συχνά ορατές στη απλή ακτινογραφία ή στη μαγνητική τομογραφία. Ο μυϊκός σπασμός σε ένα ή και περισσότερους μύες της μάσησης είναι μια συνήθης έξω-αρθρική κροταφογναθική διαταραχή που συχνά προκαλείται από εκτεταμένες οδοντιατρικές παρεμβάσεις ή λόγω στρες, βρουξισμού κα. Ο σπασμός μπορεί επίσης να προκαλέσει έντονους πόνους και περιορισμό των κινήσεων της γνάθου.

  πόνος στο κεφάλι

Η κακή διαχείριση στην αποκατάσταση καταγμάτων της κροταφογναθικής άρθρωσης ή στον αυχένα των κονδύλων, καθώς και σε εξάρθρωση ενός ή και των δύο κονδύλων, μπορούν επίσης να αποτελέσουν αιτία για ανάπτυξη ΚΣ.

Δεν είναι πάντοτε σαφές τι προκαλεί ένα ΚΣ και υπάρχουν αρκετές παθολογίες που προκαλούν πόνο στην περιοχή των ΚΑ. Πόνος σε περιοχές του προσώπου γύρω από τις ΚΑ, τις γνάθους και τα αυτιά, συχνά προέρχεται από την άνω αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Απαιτείται εξειδικευμένη κλινική εξέταση & διεπιστημονική προσέγγιση (σε ορισμένες περιπτώσεις) για αξιόπιστη διαφοροδιάγνωση & θεραπεία, εξασφαλίζοντας ότι δεν παραβλέπονται δυνητικά σοβαρές καταστάσεις όπως η νευραλγία τριδύμου, συστηματικές νόσοι και άλλες σοβαρές παθολογίες.

Ποια είναι η θεραπεία και η πρόγνωση για τις κροταφογναθικές διαταραχές;

Το ΚΣ είναι μια συστηματικά επαναλαμβανόμενη, αλλά ταυτόχρονα και αυτοπεριοριζόμενη κατάσταση που τείνει να μην είναι προοδευτική και συνήθως ανταποκρίνεται στη συντηρητική θεραπεία. Ο πόνος που σχετίζεται με την ΚΑ είναι συνήθως εσφαλμένα διαγνωσμένος ως τυπικός πονοκέφαλος που προκαλείται από στρες. Ο πονοκέφαλος που συσχετίζεται με την ΚΑ είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο εύκολος στην πρόληψη και θεραπεία. Μετά από ένα επιτυχημένο πρόγραμμα αποκατάστασης, ο πονοκέφαλος υποχωρεί εντός 3 μηνών και δεν υποτροπιάζει.

Η ικανοποιητική διαχείριση απαιτεί λεπτομερή κλινική εξέταση. Η εξέταση θα πρέπει να περιλαμβάνει λήψη του ιστορικού του ασθενούς, αξιολόγηση της θέσης γνάθου / γλώσσας / αυχένα, ψηλάφηση των ΚΑ, αξιολόγηση του ενεργητικού και του παθητικού εύρους, της ποιότητας στην κίνηση της γνάθου και του αυχένα, καθώς και αξιολόγηση της σύγκλισης (δάγκωμα) του ασθενούς. Επίσης, θα πρέπει να ελεγχτούν τυχόν σημάδια νυχτερινού “τριξίματος” των δοντιών. Σημαντικά κλινικά σημεία είναι η παρουσία φλεγμονής, οιδήματος, μυϊκού σπασμού και δυσκαμψίας ή υπερκινητικότητας ενός ή και των δύο ΚΑ. Αναφορές για περιορισμό στο άνοιγμα του στόματος ή άλλων ενδείξεων δυσλειτουργίας των αρθρώσεων πρέπει να ερμηνεύονται και να αξιολογούνται υπό το πρίσμα της ηλικίας, του φύλου και της γενικής υγείας του ατόμου.

Μια εξατομικευμένη αναγνώριση των παραγόντων που συμβάλλουν σε ένα ΚΣ, μπορεί να είναι καθοριστική για αποτελεσματικότερη θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια απλή τροποποίηση στις καθημερινές και τις στοματολογικές συνήθειες μπορεί να είναι αρκετή για να μεταβάλει την ένταση των συμπτωμάτων. Οι συντηρητικές – μη επεμβατικές μέθοδοι αντιμετώπισης περιλαμβάνουν την εξειδικευμένη φυσιοθεραπεία, οδοντιατρικές παρεμβάσεις στην οδοντική σύγκλιση, τοποθέτηση ειδικού νάρθηκα (ειδικά όταν τα συμπτώματα σχετίζονται με νυχτερινό βρουξισμό), φαρμακευτική αγωγή κα. Δεδομένης της αυτοπεριοριζόμενης φύσης των περισσότερων ΚΣ, η χειρουργική παρέμβαση σπανίως επιλέγεται ως μέθοδος αντιμετώπισης, αλλά μπορεί να κριθεί αναγκαία σε περιπτώσεις όπου οι συγκυρίες είναι τέτοιες ώστε να επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα ζωής με απώλεια της λειτουργικότητας ή όταν υπάρχει άμεση συσχέτιση με παθολογία της άρθρωσης.

Η φυσικοθεραπεία είναι μια αποτελεσματική και ασφαλής προσέγγιση στη θεραπεία και τη διαχείριση των κροταφογναθικών διαταραχών, ακόμα και όταν τα συμπτώματα είναι μακροχρόνια και σοβαρά. Με κατάλληλη και εμπεριστατωμένη προσέγγιση, οι περισσότεροι ασθενείς θα δουν σημαντική βελτίωση στην ένταση του πόνου και το εύρος κίνησης, εντός 3 έως 6 εβδομάδων. Τα εξατομικευμένα ασκησιολόγια για την αύξηση της κινητικότητας καθώς και η επιλογή χειρισμών τύπου manual therapy φαίνεται πως έχουν υποσχόμενα αποτελέσματα σε άτομα με ΚΣ.

Αυτό το άρθρο αποσκοπεί στην προώθηση της κατανόησης και της επίγνωσης σχετικά με ένα κοινό θέμα υγείας και δεν έχει ως σκοπό να υποκαταστήσει την επαγγελματική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Δεδομένου ότι τα ερευνητικά στοιχεία δεν μπορούν να καθορίσουν τον καταλληλότερο τύπο, την ένταση και τη διάρκεια της θεραπείας, συνίσταται να αναζητούνται πάντα συμβουλές από τον οδοντίατρο, τον εξειδικευμένο φυσιοθεραπευτή ή άλλους ειδικευμένους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης με τυχόν απορίες των ασθενών σχετικά με την παθολογία ή τη θεραπεία στην περιοχή της κροταφογναθικής άρθρωσης.

* Ο Ζαχαρίας Σηφάκης BSc, OMT, MHCPC, MAACP, MMACP, CGIMS είναι Ειδικευμένος φυσιοθεραπευτής στην πρόληψη & αποκατάσταση μυοσκελετικών & αθλητικών παθήσεων

* O Μάριος Παπαχριστόπουλος είναι ειδικευόμενος Φυσιοθεραπευτής στην Αθλητική Φυσιοθεραπεία BSc, MT

Πηγές:

Oξύς αθλητικός τραυματισμός

οξύς αθλητικός τραυματισμός

Πως αντιμετωπίζεται ένας οξύς αθλητικός τραυματισμός;

Οι τραυματισμοί των μαλακών ιστών (μύες, σύνδεσμοι και τένοντες) είναι αναπόφευκτοι στην καριέρα όλων των αθλητών. Αυτοί οι τραυματισμοί συμβαίνουν συνήθως έπειτα από χτύπημα  εξωτερικού ερεθίσματος, όταν υπάρχει επαφή στο μηχανισμό της κάκωσης ή λόγω απότομης διάτασης ή/και συμπιεστίκου φορτίου στον ιστό στις περιπτώσεις όπου δεν αναφέρεται επαφή.

Οι περισσότεροι ανέπαφοι τραυματισμοί σχετίζονται με ιστούς που δέχονται απότομα υπερβολικά φορτία, έπειτα από μεγάλη περίοδο χωρίς ιδιαίτερη καταπονήση.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η R.I.C.E.

  • Rest (ξεκούραση),
  • Ice (πάγος),
  • Compression (συμπίεση),
  • Elevation (ανύψωση σκέλους)

ήταν η κύρια θεραπευτική προσέγγιση στη διαχείριση των μυοτενόντιων και συνδεσμικών τραυματισμών, αλλά η αποτελεσματικότητά της αμφισβητείται από τους ερευνητές.

Αυτό το άρθρο παρέχει εμπλουτισμένες & επικαιροποιημένες συστάσεις για τη βέλτιστη και αποτελεσματική διαχείριση αυτών των τραυματισμών (από την φάση ξεκούρασης και ανάκαμψης έως την πρόοδο στην άσκηση και την επιστροφή σε αγωνιστική δρστηριότητα), βάσει πρόσφατης δημοσιευμένης ανασκόπησης της έρευνας.

Τι είναι απαραίτητο σε έναν οξύ τραυματισμό;

Όλοι οι ιστοί κατά το αρχικό τους στάδιο, υποβάλονται σε διαδικασία επούλωσης, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη βέλτιστη ανάκαμψη και αναδιαμόρφωση του ιστού. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα, κατά τις πρώτες μέρες των τραυματισμών μαλακών ιστών χρειάζεται απλώς P.E.A.C.E. (ειρήνη/ηρεμία). Το ακρωνύμιο προκύπτει από τις λέξεις

  • Protection (προστασία)
  • Elevation (ανύψωση)
  • Avoid anti-inflammatories (αποφυγή αντιφλεγμονώδους αγωγής)
  • Compression (συμπίεση)
  • Education (εκπαίδευση).

Η προστασία-ακινητοποίηση κατά τις πρώτες ημέρες ενός τραυματισμού είναι απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση της αιμορραγίας και την πρόληψη υποτροπής στην τραυματισμένη περιοχή. Προστατεύστε την περιοχή περιορίζοντας τις κινήσεις που αυξάνουν τον πόνο. Η ανύψωση κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης (τοποθέτηση του άκρου ψηλότερα από την καρδιά), βοηθάει στην αποσυμφόρηση της τραυματισμένης περιοχής.

Παρά την έλλειψη επαρκών στοιχείων, η ανύψωση θεωρείται ασφαλής μέθοδος δεδομένου του χαμηλού της ρίσκου. Αποφύγετε τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAID’s) και τη χρήση πάγου κατά τη διάρκεια των πρώτων 48 ωρών, καθώς θα μπορούσε να διαταράξει τη διαδικασία της φλεγμονής και να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε ατελή επούλωση των ιστών.

Καθώς οι διάφορες φάσεις της φλεγμονής συμβάλλουν στη βέλτιστη ανάπλαση των μαλακών μορίων, δεν συνιστάται η παρεμπόδιση μιας τόσο σημαντικής διαδικασίας με τη χρήση φαρμάκων ή πάγου.

Όπου κρίνεται απαραίτητο, η δοσολογία των αντιφλεγμονωδών πρέπει πάντοτε να συνταγογραφείται από τον θεράποντα ιατρό.

Η συμπίεση (εξωτερική μηχανική πίεση) στην τραυματισμένη περιοχή, με τη χρήση περίδεσης, περιορίζει το ενδοαρθρικό οίδημα και την αιμορραγία των ιστών. Η περίδεση βελτιώνει επίσης τη λειτουργικότητα στα διαστρέμματα του αστραγάλου. Η ενημέρωση και η εκπαίδευση του ασθενούς είναι ένας σημαντικός συμβαλλόμενος παράγοντας που πρέπει πάντα να παρέχεται από ειδικό επαγγελματία υγείας, προκειμένου να δημιουργούνται ρεαλιστικές προσδοκίες στους χρόνους αποκατάστασης.

Αντί να ψάχνετε για τη “μαγική” θεραπεία στο Google, συμβουλευτείτε τον ιατρό ή τον φυσιοθεραπευτή σας για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τη φύση του τραυματισμού, τους χρόνους αποκατάστασης και την διαχείριση των προπονητικών φορτίων.

Πόση ξεκούραση είναι απαραίτητη στον οξύ αθλητικό τραυματισμό;

Πρέπει πρώτα να ανησυχείτε για την πλήρη επούλωση και στη συνέχεια για τη διαχείριση της ανάπαυσης και της ανάκαμψης, καθώς αποτελούν βασικά συστατικά σε οποιοδήποτε προπονητικό πρόγραμμα. Εάν δεν δώσετε στο σώμα σας το χρόνο που χρειάζεται για να ανακάμψει επαρκώς και αντ ‘αυτού το ωθείτε πρώιμα στην άσκηση, ο τραυματισμός δεν θα θεραπευτεί και είναι πιθανό να μετατραπεί σε χρόνια πάθηση με επίμονα συμπτώματα.

Ο χρόνιος πόνος είναι πολύ μεγαλύτερη απειλή για τις αθλητικές σας επιδόσεις από την ανάπαυση! Γενικά είναι εφικτό να προστατεύσετε έναν τραυματισμό, διατηρώντας ταυτόχρονα τη φυσική σας κατάσταση, με τροποποιημένη άσκηση από την πρώτη μέρα.

Η ξεκούραση που απαιτείται, πριν την εισαγωγή στην άσκηση, ορίζεται σε γενικές γραμμές από την συμπεριφορά του πόνου και το είδος του τραυματισμού. Οι περισσότερες ερευνητικές αναφορές θέτουν μια περίοδο ηρεμίας 48 ωρών. Σε πρόσφατη ερευνητική μελέτη,  γκρουπ αθλητών με μυϊκούς τραυματισμούς που ξεκίνησαν την άσκηση νωρίτερα (2 ημέρες μετά τον τραυματισμό), μείωσαν τον χρόνο αποκατάστασης και επέστρεψαν πλήρως στην αθλητική δραστηριότητα 3 εβδομάδες νωρίτερα (κατά μέσο όρο) συγκριτικά με τους αθλητές που είχαν αναμονή 9 ημερών (βλέπε πίνακα). Δεν παρατηρήθηκε αυξημένη πιθανότητα υποτροπής του τραυματισμού μεταξύ των δύο ομάδων.

days since injury

Πότε μπορώ να ξεκινήσω προπονήσεις; (φάση φόρτισης)

Όταν τα έντονα συμπτώματα υποχωρούν και δεν υπάρχει επιδείνωσή τους σε συγκεκριμένες κινήσεις, η συμπεριφορά του πόνου καθοδηγεί την σταδιακή αφαίρεση της προστασίας και την εισαγωγή της άσκησης. Σε αυτό το στάδιο, η αποκατάσταση πρέπει να χαρακτηρίζεται από διαχείριση φορτίων (Load), αισιοδοξία (Optimism), επαναγγείωση (Vascularisation) & συστηματική άσκηση (Exercise), όπου μαζί συνθέτουν το ακρωνύμιο L.O.V.E. (Αγάπη).

Η βέλτιστη διαχείριση φορτίων, κατά το στάδιο της υποξείας φάσης της αποκατάστασης, προάγει τη μακροπρόθεσμη επούλωση και αναδιαμόρφωση του ιστού, ενώ βελτιώνει την ικανότητα των τενόντων, των μυών και των συνδέσμων. Η βέλτιστη φόρτιση (optimal load) καθώς και η διαχείρηση των επίμονων συμπτωμάτων σε αθλητές, έχει περιγραφεί σε ξεχωριστό άρθρο. Η ψυχολογία του αθλητή παίζει βασικό ρόλο στην αποκατάσταση αθλητικών τραυματισμών, καθώς η συναισθηματική πίεση μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την επιστροφή στα επιθυμητά επίπεδα. Εϊναι απαραίτητο να υπάρχει σύμπνοια, αισιοδοξία και εμπιστοσύνη μεταξύ προπονητή, αθλητή και φυσιοθεραπευτή, για επιτυχημένη αποκατάσταση.

H αερόβια άσκηση χωρίς πόνο αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στη διαχείριση των μυοσκελετικών τραυματισμών, καθώς ενισχύει το κίνητρο του αθλητή ενώ παράλληλα αυξάνει τη ροή του αίματος και την αγγείωση στις τραυματισμένες δομές. Έχει επίσης επισημανθεί ότι βελτιώνει τη λειτουργικότητα, την εργασιακή απόδοση, την αισιοδοξία και μειώνει την ανάγκη για παυσίπονα. Δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες σχετικά με τη δοσολογία, αλλά θα πρέπει να εισάγεται το συντομότερο δυνατό. Εν τέλει, η συστηματική άσκηση αποκαταθιστά την κινητικότητα, τη δύναμη, την ελαστικότητα, την κιναισθησία και άλλες απαραίτητες πτυχές της άσκησης, για ολοκληρωμένη επιστροφή στο υψηλότερο επίπεδο.

H πρόοδος σε οποιαδήποτε δραστηριότητα καθορίζεται από τη συμπεριφορά του πόνου και το μεθοδικό σχεδιασμό.

Η οποιαδήποτε ουσιαστική εφορμογή των παραπάνω πληροφοριών, θα πρέπει να προσαρμόζεται κατάλληλα ώστε να ταιριάζει στο βιοψυχοκοινωνικό προφίλ του κάθε αθλητή.

Πηγές:

Οι σχολικές τσάντες

σχολικές τσάντες - πόνος στην πλάτη

Οι σχολικές τσάντες ως αιτία πρόκλησης πόνου στην πλάτη. Μύθος ή πραγματικότητα;

Ο πόνος στην πλάτη και στη μέση είναι από τις πιο συνηθισμένες μυοσκελέτικες παθήσεις της εποχής μας, με συνεχιζόμενη αύξηση των ποσοστών εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό, αλλά και με συχνή αναφορά σε ηλικιακές ομάδες μεταξύ παιδιών και εφήβων.

Διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες ανέδειξαν ό,τι 1 στα 4, 1 στα 3 και 1 στα 2 παιδιά ηλικίας 11, 13 και 15 ετών αντίστοιχα, θα αναφέρουν τουλάχιστον μία φορά εμφάνιση επεισοδίου με πόνο στην πλάτη.

Ως πόνος στην πλάτη ορίζεται η εμφάνιση συμπτωμάτων ανάμεσα στις ωμοπλάτες έως και το ύψος της λεκάνης χαμηλά στη μέση.

Σχεδόν 1 στα 5 παιδιά ανέφεραν πως ζήτησαν ιατρική περίθαλψη για αυτό το επεισόδιο, ενώ σχεδόν 1 στα 10 παιδιά θα απουσιάσει για μία ή και περισσότερες μέρες από το σχολείο λόγω των πόνων σε πλάτη ή μέση. Σε ανάλογη έρευνα το 75% (3 στα 4 παιδιά) των παιδιών με χρόνιο πόνο στη μέση μη ειδικής αιτιολογίας (ακαθόριστος πόνος ο οποίος δεν μπορεί να συνδεθεί κλινικά ή διαγνωστικά με κάποια παθολογία), ανέφερε ότι η μεταφορά σχολικής τσάντας επιδείνωσε τα συμπτώματά τους.

Σε πολλές χώρες έχουν θεσπιτεί κατευθυντήριες οδηγίες που συνιστούν συγκεκριμένα όρια βάρους για τις σχολικές τσάντες. Τα όρια αυτά κυμαίνονται συνήθως στο 10% με 15% του σωματικού βάρους των παιδιών, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις ξεκινούν από το 5% ενώ υπάρχουν οδηγίες έως και 20% του σωματικού βάρους. Κάνοντας μία ανασκόπηση στην επιστημονική έρευνα, το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν όλες αυτές οι “συστάσεις” υποστηρίζονται από τα έως τώρα δεδομένα.

Παρά την εμφανή έλλειψη αξιόπιστων ερευνητικών δεδομένων, οι σχολικές τσάντες έχουν συνδεθεί άρρηκτα με την εμφάνιση  πόνου στην πλάτη σε παιδιά και εφήβους.

Εδώ και χρόνια ερευνητές από διάφορα μέρη της γης επιχειρούν να διελευκάνουν τους παράγοντες κινδύνου που συμβάλουν στην εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων σε παιδιά και εφήβους.

Έως και πρόσφατα υπήρχαν ευρήματα που συνέδεαν ψυχοκοινωνικούς παράγοντες (όπως το άγχος, η συναισθηματική φόρτιση, το οικογενειακό περιβάλλον κ.α.), το γυναικείο φύλο και το κάπνισμα με τον αυξημένο κίνδυνο για την εμφάνιση πόνων στην πλάτη σε μαθητές. Σε αρκετές έρευνες μελετήθηκε επίσης ως αιτία εμφάνισης των συμπτωμάτων και η καταπόνηση από τα φορτία, με διάφορες εμβιομηχανικές (π.χ. τεχνική, διάρκεια φόρτιων κ.α.) ή ανθρωπομετρικές παραμέτρους (π.χ. ύψος, βάρος, σωματότυπος κ.α.) να θεωρούνται ότι συμβάλουν στην εμφάνιση τέτοιων επεισοδίων. Οι ισχυρισμοί αυτοί όμως δεν φαίνεται να υποστηρίζονται επαρκώς από τα στοιχεία που προκύπτουν.

Πιο συγκεκριμένα, σε πρόσφατη έρευνα επιστημόνων από την Αυστραλία, συλλέχθηκαν και αξιολογήθηκαν δεδομένα από 69 μελέτες, που αντιστοιχούν σε περισσότερα από 72.000 παιδιά και εφήβους. Έγινε καταγραφή, αξιολόγηση και ανάλυση διαφόρων παραμέτρων, όπως το βάρος της τσάντας, η διάρκεια της μεταφοράς, ο τύπος του σάκου (πλάτης, “ταχυδρόμου” κ.α.), ο τρόπος χρήσης κατά τη μεταφορά και το αναφερόμενο βάρος της τσάντας όπως το αντιλαμβάνεται το ίδιο το παιδί.

Τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν τον Μάιο του 2018 στο British Journal of Sports Medicine, συνοψίζονται ως εξής:

1) Καμία από τις μελέτες που εντάχθηκαν στην έρευνα δεν εμφάνισε επαρκείς αποδείξεις πως η χρήση των σχολικών σάκων (σε διάφορα χαρακτηριστικά της) αποτελεί παράγοντα που θα προκαλέσει πόνους σε πλάτη ή μέση στα παιδιά.

2) Μία μελέτη απέδειξε πως πιθανή αναφορά του παιδιού ότι η σχολική τσάντα που μεταφέρει είναι βαριά, συνδέεται με την εμφάνιση συμπτωμάτων πόνου στην πλάτη ή στη μέση του.

3) Σε άλλη μελέτη τα παιδιά με προϋπάρχων πόνο στην μέση και αναφερόμενη δυσκολία στη μεταφορά της τσάντας τους, παρουσίασαν αυξημένη πιθανότητα ο πόνος τους να επιδεινωθεί και να μετατραπεί σε χρόνια κατάσταση.

Με βάση λοιπόν την ανάλυση των δεδομένων από τις 69 μελέτες, αποδεικνύεται ότι τα χαρακτηριστικά του σακιδίου (όπως το βάρος, ο σχεδιασμός, η μέθοδος μεταφοράς κ.α.), ΔΕΝ αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης πόνου στην πλάτη σε παιδιά και εφήβους. Κατά συνέπεια οποιαδήποτε σχέση μεταξύ της χρήσης του σακιδίου και του πόνου στην πλάτη είναι στην καλύτερη περίπτωση ελάχιστη και οι ερευνητές θα πρέπει στρέψουν την προσοχή τους σε άλλες αιτίες πρόκλησης συμπτωμάτων σε αυτόν τον πλυθησμό.

Συμπερασματικά οι γονείς δεν χρειάζεται να ανησυχούν ιδιαίτερα για το τι είδους τσάντα πρέπει να επιλέξουν, πως πρέπει να τη χρησιμοποιεί το παιδί και το πόσο βαριά πρέπει να είναι, καθώς δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι αυτές οι παράμετροι αυξάνουν τον κίνδυνο για την εμφάνιση πόνων στα παιδιά τους.

Υπάρχουν όμως βάσιμοι ισχυρισμοί πως εάν το ίδιο το παιδί αναφέρει πως η τσάντα του είναι “πολύ βαριά” ή δυσκολεύεται να τη μεταφέρει ενώ ήδη έχει πόνους στην πλάτη, τότε καλό θα είναι να μην το αγνοήσουμε. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να μειώσουμε το φορτίο ή να διευκολύνουμε το παιδί κατά τη μεταφορά, έως ότου αισθάνθει και πάλι ικανό να μεταφέρει το πλήρες φορτίο.

Η εκπαίδευση των ατόμων γύρω από τη βέλτιστη διαχείριση των φορτίων (optimal load management) αποτελεί μέχρι και σήμερα την πιο αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης σε καταστάσεις επίμονου ή χρόνιου πόνου. Συγκεκριμένα υπάρχει ουσιαστική βελτίωση της λειτουργικής δραστηριότητας κατά την καθημερηνότητα, καθώς και μείωση της έντασης των συμπτωμάτων. Εάν το παιδί εμφανίζει επίμονα συμπτώματα και υπάρχει αδυναμία διαχείρισης τότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό φυσιοθεραπευτή και επαγγελματία υγείας.

ΠΗΓΕΣ:

  1. https://bjsm.bmj.com/content/52/19/124
  2. https://bjsm.bmj.com/content/49/5/278

Ένας καθημερινός εφιάλτης

άθληση - πόνος κατά την άθληση - κέντρο φυσικοθεραπείας Χανίων

Επίμονος πόνος στην αθλητική δραστηριότητα. Ένας καθημερινός εφιάλτης;

Η αγγλική έκφραση “Hurt doesn’t equal harm” (σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει “Ο πόνος δεν συνεπάγεται βλάβη”) είναι μια συνήθης νοοτροπία, μεταξύ των ατόμων που ασκούνται σε τακτική βάση είτε για λόγους αναψυχής είτε σε επαγγελματικό επίπεδο.

Άλλες φράσεις όπως “no pain no gain” (χωρίς πόνο δεν υπάρχει κέρδος) ή “ο πόνος που νιώθεις σήμερα είναι η δύναμη που θα έχεις αύριο” είναι τυπωμένα σε μπλουζάκια και τοίχους γυμναστηρίων εκπροσωπώντας την κυρίαρχη νοοτροπία στον κατ’ εξοχήν αθλητικό πληθυσμό.

Σε γενικές γραμμές, όποιος καταβάλλει προσπάθειες για βελτίωση των αθλητικών του επιδόσεων μέσα από πτυχές της άσκησης όπως η αερόβια ικανότητα, η μυϊκή δύναμη και αντοχή, η ελαστικότητα κ.α. είναι απολύτως φυσιολογικό κατά τη διάρκεια μίας προπονητικής συνεδρίας να πιέζει το σώμα του μέσα στα όρια έντονων πόνων και κόπωσης.

Όμως τι γίνεται όταν ο πόνος επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν φαίνεται να υποχωρεί με προπονήσεις, φαρμακευτική αγωγή, φυσιοθεραπείες ή ακόμα και με ενέσεις;

Κατά τη διάρκεια μίας απαιτητικής προπόνησης και στο χρονικό διάστημα που ακολουθεί, πυροδοτείται μια διαδικασία προσαρμογής των ιστών, μέσω διαφορετικών συστημάτων του σώματος (κυκλοφορικό, αναπνευστικό, μυοσκελετικό κ.α.), ώστε να ανταπεξέλθουν στις νέες αυξημένες απαιτήσεις. Όταν το σώμα μας είναι υγιές, τότε ανακάμπτει από την έντονη άσκηση μέσα σε λίγες ώρες ή έως και δύο εβδομάδες αργότερα για τους αθλητές μαραθωνίου και άλλων παρόμοιων αθλημάτων αντοχής.

Για παράδειγμα, η αίσθηση της προσαρμογής του μυϊκού ιστού (αυτό που συχνά περιγράφουμε και ως “πιάσιμο”) μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμη και 24 ώρες μετά από την έντονη άσκηση και υποχωρεί αυτόματα μερικές ημέρες αργότερα. Ανεξάρτητα από το πόσο δύσκολη μπορεί να είναι μία προπονητική συνεδρία, θα πρέπει να είναι ευκολότερο (τουλάχιστον σε ορισμένες πτυχές του προγράμματος) για το ίδιο άτομο να εκτελέσει ακριβώς το ίδιο προπονητικό πρόγραμμα λίγες ημέρες αργότερα.

Yπάρχουν πολλές περιπτώσεις αθλητών που αγωνίζονται να βελτιώσουν την απόδοσή τους χωρίς σημαντικά αποτελέσματα λόγω επαναλαμβανόμενων υποτροπών ή πόνου που επιμένει. Όταν η εμφάνιση του πόνου συσχετίζεται άμεσα με τις προπονήσεις και δεν παρουσιάζεται βελτίωση στις αθλητικές επιδόσεις με την πάροδο του χρόνου, είναι πολύ πιθανό να οφείλεται σε κάποια παθολογία ή τραυματισμό υπέρχρησης (υπερβολική χρήση). Οι περισσότεροι τραυματισμοί υπέρχρησης παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στη συμπεριφορά των συμπτωμάτων, όπως η επανεμφάνιση, υποτροπή ή ακόμα και η προοδευτική επιδείνωσή τους σε άσκηση μέτριας ή ήπιας έντασης.

Πληθώρα λόγων μπορεί να ευθύνονται για την πυροδότηση τραυματισμών υπέρχρησης σε έναν αθλητή. Σε γενικές γραμμές, συνήθως αποδίδεται σε ανεπάρκεια προσαρμογής των ιστών στις προπονητικές απαιτήσεις, λόγω ανισορροπίας στην αναλογία φόρτισης & ανάκαμψης. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου έχει εμφανιστεί οξύς τραυματισμός πριν από τη σταδιακή μετατροπή σε κατάσταση χρόνιας κατάχρησης.

Αυτό προκαλείται κυρίως από πρωτογενείς υποτροπιάζοντες τραυματισμούς στο ίδιο σημείο ή δευτερευόντως λόγω της υπερβολικής καταπόνησης παρακείμενων μυοσκελετικών δομών. Άλλοι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν είναι η μεθοδολογία στην τροποποίηση των προπονητικών φορτίων, η επάρκεια του χρόνου ξεκούρασης/ανάκαμψης κατά την εκτέλεση των ασκήσεων ή μεταξύ των προπονήσεων, η ποιότητα του ύπνου, η παρακολούθηση της συμπεριφοράς του πόνου, ο σχεδιασμός της προετοιμασίας κ.α.

Υπάρχουν αρκετές μυοσκελετικές παθολογίες, με χαρακτηριστικά υπέρχρησης, που επηρεάζουν άμεσα την αθλητική απόδοση. Ορισμένες από τις πιο γνωστές είναι, η αντιδραστική ή χρόνια τενοντοπάθεια, το σύνδρομο έσω διαμερίσματος κνήμης (shin splints), το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, μυοτενόντια σύνδρομα υπέρχρησης κ.α. Οι παθολογίες υπέρχρησης είναι επίσης ένας από τους πιο συνηθισμένους αθλητικούς τραυματισμούς σε παιδιά και εφήβους.

Ποια είναι η λύση σε μια κατάσταση υπέρχρησης;

Καθώς ο όρος “υπέρχρηση” υποδηλώνει ότι το άτομο που βιώνει πόνο έχει κάνει πάρα πολλά για αρκετό χρονικό διάστημα, κάποιος εύκολα μπορεί να υποθέσει ότι αυτό που απαιτείται είναι απλά ξεκούραση. Οι ιστοί του σώματος (οστά, μύες, σύνδεσμοι, τένοντες, χόνδροι κ.ά.) επηρεάζονται πάντα από τα προπονητικά ερεθίσματα ή από την ακινητοποίηση σε μια ατέρμονη φυσιολογική διαδικασία. Για παράδειγμα, εάν σταματήσετε να χρησιμοποιείτε για ορισμένο χρονικό διάστημα ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματός σας αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα, οι μύες να ατροφήσουν, τα οστά να γίνουν λιγότερο πυκνά, όπου υπάρχει χόνδρος να αρχίσει εκφυλιστική διαδικασία, ενώ οι σύνδεσμοι και οι τένοντες να χάσουν μέρος της ελαστικότητάς τους. Τα παραπάνω είναι ανεπιθύμητες παρενέργειες της ξεκούρασης για έναν αθλητή, ακόμη και σε επώδυνη κατάσταση, και στις περισσότερες παθολογίες η συνεχής προσαρμογή των προπονητικών φορτίων (με βέλτιστη φόρτιση) είναι η βασική στρατηγική αποκατάστασης στην αντιμετώπιση τραυματισμών υπέρχρησης.

Βέλτιστη φόρτιση είναι η αντικατάσταση της απόλυτης ξεκούρασης με ένα ισορροπημένο και βαθμιαία αυξανόμενο πρόγραμμα αποκατάστασης. Ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός αποκατάστασης βασίζεται στην ακρίβεια της διάγνωσης, την μεθοδική αξιολόγηση και αναγνώριση των συμβαλλόμενων παραγόντων, καθώς και την εφαρμογή εξατομικευμένου ασκησιολογίου.

Η λύση μπορεί να είναι απλή στην περιγραφή, αλλά στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει ενιαία στρατηγική ή δοσολογία τύπου “one size fits all” καθώς οι τραυματισμοί αλλά και το βιοψυχοκοινωνικό υπόβαθρο του κάθε αθλητή ποικίλλουν.

Εν κατακλείδι, εάν βιώνετε πόνο που επιμένει κατά την αθλητική δραστηριότητα και έχετε διαγνωστεί με κάποια παθολογία υπέρχρησης, πιθανότατα υπάρχει ανάγκη για τροποποίηση των προπονητικών φορτίων. Κατά την διαδικασία της επιστροφής στην αθλητική δραστηριότητα, θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί εάν υπάρχουν συμβαλλόμενοι παράγοντες που πρέπει να αντιμετωπιστούν για την πρόληψη υποτροπής του τραυματισμού.

Οι πληροφορίες που παρέχονται από αυτό το άρθρο έχουν σκοπό να σας βοηθήσουν να γίνετε πιο αποτελεσματικοί κατά την άσκηση, έτσι ώστε να επιστρέψετε με αυτοπεποίθηση στα επιθυμητά επίπεδα αθλητικής απόδοσης.

Όταν κάθε προσπάθεια για επανένταξη στην άσκηση φαίνεται αποτυχημένη τότε καλό είναι να απευθυνθείτε σε ειδικό επαγγελματία υγείας για αθλητές (ορθοπαιδικό χειρουργό ή φυσιοθεραπευτή που εξειδικεύεται στις αθλητικές κακώσεις), για να σας καθοδηγήσει με ασφάλεια πίσω στην αθλητική δραστηριότητα.

Οι ίδιες πληροφορίες δεν είναι εφαρμόσιμες στους αθλητές με πρόσφατο και οξύ τραυματισμό ή σε μεταχειρουργική κατάσταση. Η συμβολή της άσκησης σε αυτές τις περιπτώσεις θα αναλυθεί σε επόμενο, ξεχωριστό άρθρο.

Πηγές:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29406788

https://bjsm.bmj.com/content/50/5/273

http://www.aspetar.com/journal/viewarticle.aspx?id=339#.XMBuKZMzbOQ

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5394138/

https://josr-online.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13018-018-1017-5

https://pediatrics.aappublications.org/content/119/6/1242.long

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/msc.1191

https://www.painphysicianjournal.com/linkout?issn=1533-3159&vol=15&page=ES205

https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0363546506298279