Τα οφέλη από την εφαρμογή της φυσικοθεραπείας κατά την περιεγχειρητική περίοδο και η συμβολή της στην ενίσχυση της ανάρρωσης του ασθενούς έχουν αναδειχθεί από την έρευνα.

Τα χρονοδιαγράμματα κινητοποίησης που εφαρμόζονται αμέσως μετά τη χειρουργική επέμβαση ή νωρίς έπειτα από την έναρξη της μηχανικής υποστήριξης, σε περιπτώσεις αναπνευστικής ανεπάρκειας, μπορεί να είναι ευεργετικά για την πρόληψη της εξασθένησης του οργανισμού και  να επιτρέψουν στους ασθενείς να ανακτήσουν τη λειτουργική τους ανεξαρτησία μέχρι τη στιγμή του εξιτηρίου από το νοσοκομείο.

Η ενσωμάτωση αυτής της πολυδιάστατης και επιστημονικά αποδεδειγμένης προσέγγισης έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις μετεγχειρητικές πνευμονικές επιπλοκές και μειώνει τη διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο. Διαβάστε την ερευνητική ανασκόπηση αναοφρικά με την προεγχειρητική φυσιοθεραπεία…

Η απόλυτη ανάπαυση στο κρεβάτι (κλινοστατισμός) κατά την μετεγχειρητική περίοδο μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια για την ανάκτηση της λειτουργικότητας του ασθενούς.

Η μεθοδολογία γρήγορης χειρουργικής επέμβασης που ενσωματώνει εντατική κινητοποίηση έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την έκβαση της κλινικής εικόνας του ασθενή. Πέρα από τον σχεδιασμό και εκτέλεση επιστημονικών και εξατομικευμένων πρωτόκολλων μετεγχειρητικής αποκατάστασης, παρέχουμε επίσης πολύτιμες προεγχειρητικές συνεδρίες για μεγιστοποίηση αποτελεσμάτων.

Η προεγχειρητική φυσιοθεραπεία σε ορισμένες περιπτώσεις προάγει στους ασθενείς την ταχεία ανάρρωση κατά την μετεγχειρητική περίοδο.

Οι συνεδρίες φυσιοθεραπείας κατά την προεγχειρητική περίοδο έχουν ως στόχο τη μείωση του οιδήματος, την ενίσχυση των μαλακών ιστών και τη διατήρηση της κινητικότητας της άρθρωσης. Αυτά τα κλινικά αποτελέσματα συμβάλλουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον για το χειρουργό να διεισδύσει και να παρέμβει στην περιοχή.

Η φυσιοθεραπεία στην προεγχειρητική περίοδο μπορεί επίσης να περιορίσει ή και να αντιστρέψει την εξασθένηση της φυσικής κατάστασης και ενδέχεται να επηρεάσει την επακόλουθη μετεγχειρητική έκβαση.

Πρώτα απ΄ όλα, πριν από την έναρξη οποιουδήποτε προγράμματος άσκησης, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να αναζητήσει ιατρική συμβουλή, αξιολόγηση και συγκατάθεση για να συμμετάσχει σε άσκηση. Δεν είναι όλα τα προγράμματα άσκησης κατάλληλα για όλους.

Ψάχνετε λόγους για να ξεκινήσετε ή να συνεχίσετε την άσκηση; Ας συζητήσουμε σχετικά με τα πλεονεκτήματα της άσκησης.

Η άσκηση περιλαμβάνει κάποια άμεσα αποτελέσματα, όπως η βραχυπρόθεσμη μείωση των συναισθημάτων κατάθλιψης και του στρες, η βελτίωση του ύπνου, της διάθεσης, της σκέψης, της μάθησης και των δεξιοτήτων κρίσης. Ένα καλό επιχείρημα για να ξεκινήσετε και να συνεχίσετε την άσκηση είναι να εστιάσετε στο πώς νιώθετε νοητικά και ψυχολογικά πριν και μετά τη άσκηση. (2)

Ωστόσο, τα περισσότερα οφέλη της άσκησης δεν είναι στιγμιαία, γι' αυτό ας βάλουμε ρεαλιστικές προσδοκίες σχετικά με την εμφάνιση των θετικών αποτελεσμάτων. Πιο συγκεκριμένα:

• Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της πυκνότητας των οστών και της δύναμης των μυών, της αντοχής, της διαχείριση του βάρους, της σωματικής λειτουργίας, της ψυχικής υγείας, του προσδόκιμου ζωής, των καθημερινών δραστηριοτήτων και της ανεξαρτησίας του κάθε ατόμου.
• Η άσκηση συντελεί στη μείωση της θνησιμότητας, του κινδύνου εμφάνισης όλων των τύπων άνοιας, των καρδιαγγειακών παθήσεων, του διαβήτη τύπου 2 και του μεταβολικού συνδρόμου
• Μπορεί επίσης να συνδράμει στη διαχείριση χρόνιων καταστάσεων υγείας και αναπηριών μειώνοντας τον πόνο, τη νευρική βλάβη, τη βελτίωση της λειτουργίας του οργανισμού, της διάθεσης, της ποιότητας ζωής και βοηθώντας στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
• Η σωματική άσκηση είναι ένας ισχυρός σύμμαχος στην πρόληψη των πτώσεων και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ορισμένων καρκίνων όπως της ουροδόχου κύστης, του μαστού, του παχέος εντέρου, του ενδομητρίου, του οισοφάγου, των νεφρών, των πνευμόνων και του στομάχου. Εάν κάποιος έχει διαγνωστεί ή έχει ξεπεράσει τον καρκίνο, η τακτική σωματική δραστηριότητα όχι μόνο τον βοηθά να έχει καλύτερη ποιότητα ζωής, αλλά και να βελτιώσει τη φυσική του κατάσταση. (2)

Έχοντας περιγράψει τα οφέλη της άσκησης, ήρθε η ώρα να απαντήσουμε στην αρχική ερώτηση αυτού του άρθρου:

«Πόση άσκηση είναι αρκετή για να φαίνεστε καλά, να νιώθετε καλά και να είστε υγιείς;» 

(Εικόνα από: https://onsurity-in.medium.com/creating-the-ideal-fitness-routine-based-on-your-age-c447c9a9e2fa)

(Picture from: https://blog.1life.co.uk/fitness-class-ideas-for-you-and-your-kids )

(Picture from: https://www.dallashomecareassistance.com/how-much-exercise-does-my-older-loved-one-need/ )

Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολλεγίου Αθλητιατρικής (ACSM) το 2018, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας (ηλικίας 3 έως 5 ετών) πρέπει να ενθαρρύνονται να είναι σωματικά δραστήρια, με διάφορους τύπους δραστηριοτήτων, καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας για την ενίσχυση της ανάπτυξης  τους. (1)

Σχετικά με τα παιδιά και τους εφήβους, θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να τους δίνονται ευκαιρίες να συμμετέχουν σε ποικιλία σωματικών δραστηριοτήτων που είναι κατάλληλες για την ηλικία τους, οι οποίες είναι ευχάριστες - ‘’σαν παιχνίδι’’. Τα παιδιά και οι έφηβοι ηλικίας 6 έως 17 ετών θα πρέπει να κάνουν 60 λεπτά (1 ώρα) ή περισσότερο μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας καθημερινά, η οποία θα περιλαμβάνει:

• Αερόβια άσκηση: Ως μέρος των 60 λεπτών ή περισσότερο της καθημερινής σωματικής τους δραστηριότητας, είτε μέτριας, είτε έντονης, αερόβιας σωματικής δραστηριότητας, τουλάχιστον 3 ημέρες την εβδομάδα.
• Μυϊκή ενδυνάμωση: Ως μέρος των 60 λεπτών ή περισσότερο της καθημερινής σωματικής τους δραστηριότητας, τουλάχιστον 3 ημέρες την εβδομάδα.
• Ενδυνάμωση των οστών: Ως μέρος των 60 λεπτών ή περισσότερο της καθημερινής σωματικής τους δραστηριότητας, τουλάχιστον 3 ημέρες την εβδομάδα. (1)

Όσον αφορά τους ενήλικες, για να επιτευχθούν σημαντικά οφέλη για την υγεία, θα πρέπει να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά (2 ώρες και 30 λεπτά) έως 300 λεπτά (5 ώρες) την εβδομάδα μέτριας έντασης ή 75 λεπτά (1 ώρα και 15 λεπτά) έως 150 λεπτά (2 ώρες και 30 λεπτά) την εβδομάδα έντονης αερόβιας σωματικής δραστηριότητας ή ισοδύναμος συνδυασμός αερόβιας δραστηριότητας μέτριας και έντονης έντασης. Καλό θα ήταν, η αερόβια δραστηριότητα να διευρύνεται χρονικά, καθ’ όλη την εβδομάδα. Πρόσθετα πλεονεκτήματα για την υγεία μπορούν να επιτευχθούν με σωματική δραστηριότητα περισσότερη των 300 λεπτών (5 ωρών), μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα. Οι ενήλικες χρειάζονται ένα πρόγραμμα σωματικής δραστηριότητας τόσο αερόβιας όσο και άσκησης ενδυνάμωσης. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει επίσης να κάνουν δραστηριότητες μυϊκής ενδυνάμωσης μέτριας ή μεγαλύτερης έντασης, η οποία περιλαμβάνει όλες τις μεγάλες μυϊκές ομάδες, 2 ή περισσότερες φορές την εβδομάδα. (1)

Οι ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας θα πρέπει να ακολουθήσουν ένα πρόγραμμα άσκησης, το οποίο θα περιλαμβάνει ασκήσεις ισορροπίας, αερόβιες δραστηριότητες και ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης με τον ασφαλέστερο τρόπο μέσα στην εβδομάδα. Όταν οι ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας δεν μπορούν να κάνουν 150 λεπτά αερόβιας δραστηριότητας, μέτριας έντασης την εβδομάδα λόγω χρόνιων παθήσεων, θα πρέπει να είναι τόσο σωματικά δραστήριοι, όσο το επιτρέπουν οι ικανότητες και οι συνθήκες τους. (1)

Παραδείγματα αερόβιας άσκησης με βάση την έντασή τους:

Ένας καλός τρόπος εκτίμησης της έντασης της αερόβιας δραστηριότητας είναι το Τεστ Ομιλίας.

Το άτομο που κάνει αερόβια δραστηριότητα μέτριας έντασης μπορεί να μιλήσει, αλλά όχι να τραγουδήσει, κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας. Το άτομο που κάνει δραστηριότητα έντονης έντασης δεν μπορεί να πει περισσότερες από μερικές λέξεις χωρίς να σταματήσει για μια ανάσα.

Έχοντας, λοιπόν, απαντήσει στην αρχική ερώτηση αυτού του άρθρου, είναι σημαντικό να αξιολογήσετε τις προτεραιότητες σας, προκειμένου να ξεκινήσετε ή να συνεχίσετε την άσκηση.

• Δώστε αξία στην υγεία σας.
• Προγραμματίστε την ώρα της προπόνησής σας στο ημερολόγιό σας.
• Βρείτε τρόπο να διασκεδάσετε με τη σωματική δραστηριότητά σας, αντί να τη βλέπετε ως ένα ακόμη πράγμα στη λίστα υποχρεώσεων σας. Με τόσες πολλές επιλογές άσκησης, υπάρχει κάποια μορφή ευχάριστης δραστηριότητας για όλους.
• Βρείτε ευκαιρίες για να παραμείνετε ενεργοί. Για παράδειγμα, εάν το πρόγραμμά σας δεν επιτρέπει μια πλήρη προπόνηση, βρείτε τρόπους με τους οποίους μπορείτε να έχετε μικρότερης διάρκειας δραστηριότητες. Ακόμη και σύντομες περιόδους δραστηριότητας έχουν πολλά πλεονεκτήματα.
• Αποφύγετε να κάθεστε για μεγάλες περιόδους. Σηκωθείτε όρθιοι συχνά και κινηθείτε κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Σε περίπτωση που αντιμετωπίζετε κάποιο μυοσκελετικό, νευρολογικό πρόβλημα, μυοπεριτονιακό πόνο ή άλλο θέμα υγείας, όπως είναι κάποιο καρδιαγγειακό, αναπνευστικό νόσημα ή κάποιο νόσημα που σχετίζεται με το σάκχαρό σας, και επιθυμείτε να βελτιώσετε την υγεία σας, επικοινωνήστε μαζί μας με σκοπό να σχεδιάσουμε μαζί το πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησής σας και να έχετε τα μέγιστα οφέλη για την υγεία σας.

Μην ξεχνάτε ότι το να παραμένετε ενεργοί αποδίδει καρπούς!

Για εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία και  φυσική αποκατάσταση στα Χανιά και στην Παλαιόχωρα,  κλείστε ραντεβού μαζί μας.

Αναφορές:

1. American College of Sports Medicine (ACSM), Physical Activity Guidelines for Americans, 2nd edition, 2018.
2. Ruegsegger G. N., Booth F. W. Health Benefits of Exercise. Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine. 2017; 8(7):a029694.

Γράφουν οι Ζαχαρίας Σηφάκης & Μάριος Παπαχριστόπουλος

Έπειτα από μία μέρα γεμάτη άγχος αρκετοί άνθρωποι περιγράφουν πως υποφέρουν από πόνο που αντανακλά στο λαιμό και το κεφάλι τους, του οποίου έχει προηγηθεί μόνο μια επίμονη δυσκαμψία στο σαγόνι. Τον πόνο από την κροταφογναθική άρθρωση (ΚΑ) μπορεί εύκολα κάποιος να τον μπερδέψει με έναν κοινό πονοκέφαλο, κυρίως επειδή τα συμπτώματα είναι παρόμοια. Μερικές φορές μπορεί να είναι και η αιτία για επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στον οδοντίατρο, χωρίς όμως αποτέλεσμα καθώς ο πόνος, ακόμη και αν το αισθάνεται ο ασθενής κοντά και γύρω από τα δόντια του, προέρχεται από διαφορετική δομή. Υπάρχουν όμως μερικές βασικές διαφορές που διαχωρίζουν τον πόνο που σχετίζεται με την ΚΑ, από ένα κοινό πονοκέφαλο. Όταν τα συμπτώματα σχετίζονται με την ΚΑ τότε μιλάμε για διαταραχή της κροταφογναθικής άρθρωσης ή αλλιώς γνωστό και ως “κροταφογναθικό σύνδρομο” (ΚΣ).

Το ΚΣ είναι ένας ευρύς όρος που περιλαμβάνει διαταραχές της ΚΑ και των σχετικών ανατομικών δομών. Ένα ΚΣ μπορεί συχνά να είναι πολύ επώδυνο και να προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητα του ατόμου. Με τον έγκαιρο και ακριβή προσδιορισμό της αιτίας των συμπτωμάτων, είναι εφικτή ανακούφιση πριν η αίσθηση του πόνου γίνει αφόρητη. Ας δούμε όμως τι γνωρίζουμε για μια από τις αρθρώσεις που χρησιμοποιούμε περισσότερο στο σώμα μας.

Οι ΚΑ είναι σύνθετες δομές που αποτελούνται από δύο οστά, το κροταφικό οστό και τον κόνδυλο της γνάθου, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται ο δίαρθριος δίσκος και περιβάλλονται από τον αρθρικό θύλακα. Η ΚΑ αποτελείται κατά μεγάλο μέρος από ίνες όπως αυτές ενός συνηθισμένου συνδετικού ιστού. Αυτό δίνει την ιδιότητα της συνεχόμενης αναδιαμόρφωσης/προσαρμογής σε μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες αρθρώσεις του σώματος. Τραυματισμοί ή διαταραχές αυτών των δομών μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα πόνο στην περιοχή του προσώπου ή της γνάθου (σαγόνι). Ο πόνος της γνάθου μπορεί να εμφανιστεί στη μία ή και στις δυο πλευρές, ανάλογα με την αιτία, και μπορεί να συσχετίζεται με μυοπεριτονιακό πόνο και πονοκέφαλο.

Μία τυπική εικόνα ενός κροταφογναθικού συνδρόμου την συνθέτουν τα εξής δύο στοιχεία:

- Επανεμφανιζόμενο πόνο σε μία ή περισσότερες περιοχές του κεφαλιού και/ή του προσώπου.

- Ακτινογραφία, μαγνητική τομογραφία και/ή σπινθηρογράφημα οστών με ευρήματα που αποδεικνύουν διαταραχή της ΚΑ.

Επίσης σημαντικές κλινικές ενδείξεις ότι ο πόνος μπορεί να συσχετιστεί με ΚΣ είναι:

- Πόνος που πυροδοτείται με τις κινήσεις της γνάθου, όπως γέλιο, χασμουρητό και/ή το μάσημα σκληρών τροφών.

- Δυσκαμψία του σαγονιού με μειωμένο εύρος κίνησης ή ανομοιογενές άνοιγμα του στόματος.

- Θόρυβοι όπως “κλικ”, “ποπ” σε μία ή και τις δύο ΚΑ κατά τη διάρκεια των κινήσεων του στόματος.

- Ευερεθιστότητα των αρθρικών θυλάκων της μίας ή και των δύο ΚΑ.

Το ΚΣ μπορεί να εμφανιστεί πρωτογενώς από άμεσο τραυματισμό ή και δευτερογενώς από έμμεσο μηχανισμό κάκωσης. Ο άμεσος τραυματισμός συνήθως προκαλείται από χτύπημα ή πτώση στο πηγούνι ή στη γνάθο. Οι έμμεσοι μηχανισμοί κάκωσης της ΚΑ περιλαμβάνουν πολυάριθμες αιτίες. Οι πιο συχνές είναι ο τραυματισμός δίκην μαστιγίου (whiplash) λόγω τροχαίου ατυχήματος, παρατεταμένο μάσημα σκληρών τροφών, “τρίξιμο” των δοντιών (βρουξισμός), σφίξιμο της γνάθου, διαταραχές στην οδοντική σύγκλειση, απώλεια του οδοντικού ύψους λόγω φθοράς/απώλειας δοντιών, παρατεταμένη οδοντιατρική ή αναισθητική διαδικασία με ανοιχτό το στόμα κ.α.

Συχνές ενδοαρθρικές κροταφογναθικές διαταραχές είναι η φλεγμονή, οι διαταραχές στη μορφολογία των εσωτερικών δομών και ο εκφυλισμός της άρθρωσης. Αυτές οι περιπτώσεις συνήθως συσχετίζονται με κακή συναρμογή της κίνησης μεταξύ δίσκου και κονδύλου και μπορεί να παράγονται ήχοι στην άρθρωση κατά την κίνηση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε “κλείδωμα” (όταν ο κόνδυλος δεν μπορεί να κινηθεί πλέον πάνω στον δίσκο), όπου το στόμα δεν ανοίγει προκαλώντας έντονα συμπτώματα και περιορισμό σε καθημερινές δραστηριότητες όπως το μάσημα, το γέλιο ή το χασμουρητό. Η υπέρχρηση και καταπόνηση των μυών της γνάθου, όπως η υπερβολική μάσηση τσίχλας, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στην ΚΑ, με πόνο και δυσκαμψία. Η αρθρίτιδα μπορεί να εμφανιστεί στην ΚΑ ως αποτέλεσμα του εκφυλισμού που σχετίζεται με την ηλικία (συνήθως παρατηρείται σε άτομα άνω των 50 ετών) ή δευτερογενώς μετά από τραυματισμό και σε νεότερες ηλικίες. Στην αρθρίτιδα υπάρχει αισθητό “τρίξιμο” (τριγμός) στις κινήσεις της άρθρωσης και οι αλλοιώσεις είναι συχνά ορατές στη απλή ακτινογραφία ή στη μαγνητική τομογραφία. Ο μυϊκός σπασμός σε ένα ή και περισσότερους μύες της μάσησης είναι μια συνήθης έξω-αρθρική κροταφογναθική διαταραχή που συχνά προκαλείται από εκτεταμένες οδοντιατρικές παρεμβάσεις ή λόγω στρες, βρουξισμού κα. Ο σπασμός μπορεί επίσης να προκαλέσει έντονους πόνους και περιορισμό των κινήσεων της γνάθου.

Η κακή διαχείριση στην αποκατάσταση καταγμάτων της κροταφογναθικής άρθρωσης ή στον αυχένα των κονδύλων, καθώς και σε εξάρθρωση ενός ή και των δύο κονδύλων, μπορούν επίσης να αποτελέσουν αιτία για ανάπτυξη ΚΣ.

Δεν είναι πάντοτε σαφές τι προκαλεί ένα ΚΣ και υπάρχουν αρκετές παθολογίες που προκαλούν πόνο στην περιοχή των ΚΑ. Πόνος σε περιοχές του προσώπου γύρω από τις ΚΑ, τις γνάθους και τα αυτιά, συχνά προέρχεται από την άνω αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Απαιτείται εξειδικευμένη κλινική εξέταση & διεπιστημονική προσέγγιση (σε ορισμένες περιπτώσεις) για αξιόπιστη διαφοροδιάγνωση & θεραπεία, εξασφαλίζοντας ότι δεν παραβλέπονται δυνητικά σοβαρές καταστάσεις όπως η νευραλγία τριδύμου, συστηματικές νόσοι και άλλες σοβαρές παθολογίες.

Ποια είναι η θεραπεία και η πρόγνωση για τις κροταφογναθικές διαταραχές;

Το ΚΣ είναι μια συστηματικά επαναλαμβανόμενη, αλλά ταυτόχρονα και αυτοπεριοριζόμενη κατάσταση που τείνει να μην είναι προοδευτική και συνήθως ανταποκρίνεται στη συντηρητική θεραπεία. Ο πόνος που σχετίζεται με την ΚΑ είναι συνήθως εσφαλμένα διαγνωσμένος ως τυπικός πονοκέφαλος που προκαλείται από στρες. Ο πονοκέφαλος που συσχετίζεται με την ΚΑ είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο εύκολος στην πρόληψη και θεραπεία. Μετά από ένα επιτυχημένο πρόγραμμα αποκατάστασης, ο πονοκέφαλος υποχωρεί εντός 3 μηνών και δεν υποτροπιάζει.

Η ικανοποιητική διαχείριση απαιτεί λεπτομερή κλινική εξέταση. Η εξέταση θα πρέπει να περιλαμβάνει λήψη του ιστορικού του ασθενούς, αξιολόγηση της θέσης γνάθου / γλώσσας / αυχένα, ψηλάφηση των ΚΑ, αξιολόγηση του ενεργητικού και του παθητικού εύρους, της ποιότητας στην κίνηση της γνάθου και του αυχένα, καθώς και αξιολόγηση της σύγκλισης (δάγκωμα) του ασθενούς. Επίσης, θα πρέπει να ελεγχτούν τυχόν σημάδια νυχτερινού “τριξίματος” των δοντιών. Σημαντικά κλινικά σημεία είναι η παρουσία φλεγμονής, οιδήματος, μυϊκού σπασμού και δυσκαμψίας ή υπερκινητικότητας ενός ή και των δύο ΚΑ. Αναφορές για περιορισμό στο άνοιγμα του στόματος ή άλλων ενδείξεων δυσλειτουργίας των αρθρώσεων πρέπει να ερμηνεύονται και να αξιολογούνται υπό το πρίσμα της ηλικίας, του φύλου και της γενικής υγείας του ατόμου.

Μια εξατομικευμένη αναγνώριση των παραγόντων που συμβάλλουν σε ένα ΚΣ, μπορεί να είναι καθοριστική για αποτελεσματικότερη θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια απλή τροποποίηση στις καθημερινές και τις στοματολογικές συνήθειες μπορεί να είναι αρκετή για να μεταβάλει την ένταση των συμπτωμάτων. Οι συντηρητικές - μη επεμβατικές μέθοδοι αντιμετώπισης περιλαμβάνουν την εξειδικευμένη φυσιοθεραπεία, οδοντιατρικές παρεμβάσεις στην οδοντική σύγκλιση, τοποθέτηση ειδικού νάρθηκα (ειδικά όταν τα συμπτώματα σχετίζονται με νυχτερινό βρουξισμό), φαρμακευτική αγωγή κα. Δεδομένης της αυτοπεριοριζόμενης φύσης των περισσότερων ΚΣ, η χειρουργική παρέμβαση σπανίως επιλέγεται ως μέθοδος αντιμετώπισης, αλλά μπορεί να κριθεί αναγκαία σε περιπτώσεις όπου οι συγκυρίες είναι τέτοιες ώστε να επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα ζωής με απώλεια της λειτουργικότητας ή όταν υπάρχει άμεση συσχέτιση με παθολογία της άρθρωσης.

Η φυσικοθεραπεία είναι μια αποτελεσματική και ασφαλής προσέγγιση στη θεραπεία και τη διαχείριση των κροταφογναθικών διαταραχών, ακόμα και όταν τα συμπτώματα είναι μακροχρόνια και σοβαρά. Με κατάλληλη και εμπεριστατωμένη προσέγγιση, οι περισσότεροι ασθενείς θα δουν σημαντική βελτίωση στην ένταση του πόνου και το εύρος κίνησης, εντός 3 έως 6 εβδομάδων. Τα εξατομικευμένα ασκησιολόγια για την αύξηση της κινητικότητας καθώς και η επιλογή χειρισμών τύπου manual therapy φαίνεται πως έχουν υποσχόμενα αποτελέσματα σε άτομα με ΚΣ.

Αυτό το άρθρο αποσκοπεί στην προώθηση της κατανόησης και της επίγνωσης σχετικά με ένα κοινό θέμα υγείας και δεν έχει ως σκοπό να υποκαταστήσει την επαγγελματική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Δεδομένου ότι τα ερευνητικά στοιχεία δεν μπορούν να καθορίσουν τον καταλληλότερο τύπο, την ένταση και τη διάρκεια της θεραπείας, συνίσταται να αναζητούνται πάντα συμβουλές από τον οδοντίατρο, τον εξειδικευμένο φυσιοθεραπευτή ή άλλους ειδικευμένους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης με τυχόν απορίες των ασθενών σχετικά με την παθολογία ή τη θεραπεία στην περιοχή της κροταφογναθικής άρθρωσης.

* Ο Ζαχαρίας Σηφάκης BSc, OMT, MHCPC, MAACP, MMACP, CGIMS είναι Ειδικευμένος φυσιοθεραπευτής στην πρόληψη & αποκατάσταση μυοσκελετικών & αθλητικών παθήσεων

* O Μάριος Παπαχριστόπουλος είναι ειδικευόμενος Φυσιοθεραπευτής στην Αθλητική Φυσιοθεραπεία BSc, MT

Πηγές:

• https://physiopedia.com/Temporomandibular_Disorders#sts=Other%20Causes%20of%20TMJ%20and%20Facial%20Pain

• https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1532338217302956?via%3Dihub

• https://www.medicinenet.com/temporomandibular_joint_syndrome_tmj/article.htm

• https://americanmigrainefoundation.org/resource-library/temporomandibular-disorders-and-headache/

• https://www.healthline.com/health/tmj-headache#causes

• https://www.sciencedaily.com/releases/2006/05/060514082537.htm?_ga=2.121202568.1427160655.1564678119-848101992.1564678119

• https://www.colgate.com/en-us/oral-health/conditions/temporomandibular-disorder/tmj-headache-1115

• https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269215516672275?rfr_dat=cr_pub%3Dpubmed&url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori%3Arid%3Acrossref.org&journalCode=crea

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4706597/

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17185065

• https://www.nhs.uk/conditions/trigeminal-neuralgia/causes/

   

Ο πόνος στην πλάτη και στη μέση είναι από τις πιο συνηθισμένες μυοσκελέτικες παθήσεις της εποχής μας, με συνεχιζόμενη αύξηση των ποσοστών εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό, αλλά και με συχνή αναφορά σε ηλικιακές ομάδες μεταξύ παιδιών και εφήβων.

Διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες ανέδειξαν ό,τι 1 στα 4, 1 στα 3 και 1 στα 2 παιδιά ηλικίας 11, 13 και 15 ετών αντίστοιχα, θα αναφέρουν τουλάχιστον μία φορά εμφάνιση επεισοδίου με πόνο στην πλάτη.

Ως πόνος στην πλάτη ορίζεται η εμφάνιση συμπτωμάτων ανάμεσα στις ωμοπλάτες έως και το ύψος της λεκάνης χαμηλά στη μέση.

Σχεδόν 1 στα 5 παιδιά ανέφεραν πως ζήτησαν ιατρική περίθαλψη για αυτό το επεισόδιο, ενώ σχεδόν 1 στα 10 παιδιά θα απουσιάσει για μία ή και περισσότερες μέρες από το σχολείο λόγω των πόνων σε πλάτη ή μέση. Σε ανάλογη έρευνα το 75% (3 στα 4 παιδιά) των παιδιών με χρόνιο πόνο στη μέση μη ειδικής αιτιολογίας (ακαθόριστος πόνος ο οποίος δεν μπορεί να συνδεθεί κλινικά ή διαγνωστικά με κάποια παθολογία), ανέφερε ότι η μεταφορά σχολικής τσάντας επιδείνωσε τα συμπτώματά τους.

Σε πολλές χώρες έχουν θεσπιτεί κατευθυντήριες οδηγίες που συνιστούν συγκεκριμένα όρια βάρους για τις σχολικές τσάντες. Τα όρια αυτά κυμαίνονται συνήθως στο 10% με 15% του σωματικού βάρους των παιδιών, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις ξεκινούν από το 5% ενώ υπάρχουν οδηγίες έως και 20% του σωματικού βάρους. Κάνοντας μία ανασκόπηση στην επιστημονική έρευνα, το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν όλες αυτές οι “συστάσεις” υποστηρίζονται από τα έως τώρα δεδομένα.

Παρά την εμφανή έλλειψη αξιόπιστων ερευνητικών δεδομένων, οι σχολικές τσάντες έχουν συνδεθεί άρρηκτα με την εμφάνιση  πόνου στην πλάτη σε παιδιά και εφήβους.

Εδώ και χρόνια ερευνητές από διάφορα μέρη της γης επιχειρούν να διελευκάνουν τους παράγοντες κινδύνου που συμβάλουν στην εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων σε παιδιά και εφήβους.

Έως και πρόσφατα υπήρχαν ευρήματα που συνέδεαν ψυχοκοινωνικούς παράγοντες (όπως το άγχος, η συναισθηματική φόρτιση, το οικογενειακό περιβάλλον κ.α.), το γυναικείο φύλο και το κάπνισμα με τον αυξημένο κίνδυνο για την εμφάνιση πόνων στην πλάτη σε μαθητές. Σε αρκετές έρευνες μελετήθηκε επίσης ως αιτία εμφάνισης των συμπτωμάτων και η καταπόνηση από τα φορτία, με διάφορες εμβιομηχανικές (π.χ. τεχνική, διάρκεια φόρτιων κ.α.) ή ανθρωπομετρικές παραμέτρους (π.χ. ύψος, βάρος, σωματότυπος κ.α.) να θεωρούνται ότι συμβάλουν στην εμφάνιση τέτοιων επεισοδίων. Οι ισχυρισμοί αυτοί όμως δεν φαίνεται να υποστηρίζονται επαρκώς από τα στοιχεία που προκύπτουν.

Πιο συγκεκριμένα, σε πρόσφατη έρευνα επιστημόνων από την Αυστραλία, συλλέχθηκαν και αξιολογήθηκαν δεδομένα από 69 μελέτες, που αντιστοιχούν σε περισσότερα από 72.000 παιδιά και εφήβους. Έγινε καταγραφή, αξιολόγηση και ανάλυση διαφόρων παραμέτρων, όπως το βάρος της τσάντας, η διάρκεια της μεταφοράς, ο τύπος του σάκου (πλάτης, “ταχυδρόμου” κ.α.), ο τρόπος χρήσης κατά τη μεταφορά και το αναφερόμενο βάρος της τσάντας όπως το αντιλαμβάνεται το ίδιο το παιδί.

Πόνος στην πλάτη από σχολική τσάντα - Αποτελέσματα ερευνών

Τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν τον Μάιο του 2018 στο British Journal of Sports Medicine, συνοψίζονται ως εξής:

1) Καμία από τις μελέτες που εντάχθηκαν στην έρευνα δεν εμφάνισε επαρκείς αποδείξεις πως η χρήση των σχολικών σάκων (σε διάφορα χαρακτηριστικά της) αποτελεί παράγοντα που θα προκαλέσει πόνους σε πλάτη ή μέση στα παιδιά.

2) Μία μελέτη απέδειξε πως πιθανή αναφορά του παιδιού ότι η σχολική τσάντα που μεταφέρει είναι βαριά, συνδέεται με την εμφάνιση συμπτωμάτων πόνου στην πλάτη ή στη μέση του.

3) Σε άλλη μελέτη τα παιδιά με προϋπάρχων πόνο στην μέση και αναφερόμενη δυσκολία στη μεταφορά της τσάντας τους, παρουσίασαν αυξημένη πιθανότητα ο πόνος τους να επιδεινωθεί και να μετατραπεί σε χρόνια κατάσταση.

Με βάση λοιπόν την ανάλυση των δεδομένων από τις 69 μελέτες, αποδεικνύεται ότι τα χαρακτηριστικά του σακιδίου (όπως το βάρος, ο σχεδιασμός, η μέθοδος μεταφοράς κ.α.), ΔΕΝ αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης πόνου στην πλάτη σε παιδιά και εφήβους. Κατά συνέπεια οποιαδήποτε σχέση μεταξύ της χρήσης του σακιδίου και του πόνου στην πλάτη είναι στην καλύτερη περίπτωση ελάχιστη και οι ερευνητές θα πρέπει στρέψουν την προσοχή τους σε άλλες αιτίες πρόκλησης συμπτωμάτων σε αυτόν τον πλυθησμό.

Συμπερασματικά οι γονείς δεν χρειάζεται να ανησυχούν ιδιαίτερα για το τι είδους τσάντα πρέπει να επιλέξουν, πως πρέπει να τη χρησιμοποιεί το παιδί και το πόσο βαριά πρέπει να είναι, καθώς δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι αυτές οι παράμετροι αυξάνουν τον κίνδυνο για την εμφάνιση πόνων στα παιδιά τους.

Υπάρχουν όμως βάσιμοι ισχυρισμοί πως εάν το ίδιο το παιδί αναφέρει πως η τσάντα του είναι “πολύ βαριά” ή δυσκολεύεται να τη μεταφέρει ενώ ήδη έχει πόνους στην πλάτη, τότε καλό θα είναι να μην το αγνοήσουμε. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να μειώσουμε το φορτίο ή να διευκολύνουμε το παιδί κατά τη μεταφορά, έως ότου αισθάνθει και πάλι ικανό να μεταφέρει το πλήρες φορτίο.

Η εκπαίδευση των ατόμων γύρω από τη βέλτιστη διαχείριση των φορτίων (optimal load management) αποτελεί μέχρι και σήμερα την πιο αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης σε καταστάσεις επίμονου ή χρόνιου πόνου. Συγκεκριμένα υπάρχει ουσιαστική βελτίωση της λειτουργικής δραστηριότητας κατά την καθημερηνότητα, καθώς και μείωση της έντασης των συμπτωμάτων. Εάν το παιδί εμφανίζει επίμονα συμπτώματα και υπάρχει αδυναμία διαχείρισης τότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό φυσιοθεραπευτή και επαγγελματία υγείας.

ΠΗΓΕΣ:

1. https://bjsm.bmj.com/content/52/19/124
2. https://bjsm.bmj.com/content/49/5/278